Σχετικά με το Άρθρο 296 της Συνθήκης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

Σε προηγούμενο κείμενό μου σχολιάζοντας το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ σχετικά με τις εκλογές του Οκτωβρίου 2009 αναφέρθηκα στο Αρ.296. Άλλωστε σε αυτό αναφέρονται στα κείμενά τους δύο κορυφαία στελέχη, και μέλη του Κοινοβουλευτικού Τομέα Ελέγχου Άμυνας του ΠΑΣΟΚ, η κ. Β. Παπανδρέου η οποία προβλέπει κατάργησή του ενώ αντίθετα ο κ. Β Οικονόμου εμφανίζεται υπέρμαχος της διατήρησής του και της μέγιστης δυνατής χρήσης του προς όφελος της αμυντικής μας βιομηχανίας. Επειδή πρόκειται για πολύ εξειδικευμένο θέμα το οποίο είναι θεμελιώδους σημασίας για την αμυντική μας βιομηχανία θεώρησα σκόπιμο να αναλύσω το περιεχόμενο και τη σημασία αυτού του άρθρου ώστε οι αναγνώστες που δεν είναι εξοικειωμένοι με το θέμα αυτό να κατανοήσουν την σημασία που έχει η διαφύλαξή του και ποιες μπορεί να είναι οι τραγικές συνέπειες πιθανής κατάργησής του.

Το Αρ. 296/TEC σύμφωνα με την ενοποιημένη απόδοση της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας αναφέρει ότι:

  1. κανένα κράτος μέλος δεν υποχρεούται να παρέχει πληροφορίες, τη διάδοση των οποίων θεωρεί αντίθετη προς ουσιώδη συμφέροντα ασφαλείας του·
  2. κάθε κράτος μέλος δύναται να λαμβάνει τα μέτρα που θεωρεί αναγκαία για την προστασία ουσιωδών συμφερόντων της ασφαλείας του, που αφορούν την παραγωγή ή εμπορία όπλων, πυρομαχικών και πολεμικού υλικού· τα μέτρα αυτά δεν πρέπει να αλλοιώνουν τους όρους του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς σχετικά με τα προϊόντα που δεν προορίζονται για στρατιωτικούς ειδικά σκοπούς.

Για οποιαδήποτε δε τροποποίηση των προϊόντων για τα οποία εφαρμόζονται οι διατάξεις αυτές απαιτείται ομόφωνη απόφαση του Συμβουλίου.

Το άρθρο 296 επιτρέπει στα κράτη μέλη να εξαιρούν τις προμήθειες όπλων, πυρομαχικών και πολεμικού υλικού από τους κοινοτικούς κανόνες, εάν αυτό είναι αναγκαίο για την προστασία των ζωτικών τους συμφερόντων ασφαλείας.. Με απλά λόγια μία χώρα μπορεί να εξαιρέσει λόγου χάρη υπολογιστές πεδίου για συστήματα ελέγχου πυρός πυροβολικού και να τους προμηθευτεί με απ’ ευθείας ανάθεση σε δική της αμυντική βιομηχανία ενώ δεν μπορεί να εξαιρέσει κοινά laptops που προορίζονται για τα στελέχη του υπουργείου άμυνας για την προμήθεια των οποίων πρέπει να προκηρυχθεί μειοδοτικός διαγωνισμός. Επίσης μπορεί να προμηθευτεί με απ’ ευθείας ανάθεση σε δική της αμυντική βιομηχανία στρατιωτικά τζιπ, ενώ για να προμηθευτεί υπηρεσιακά αυτοκίνητα για τους στρατηγούς πρέπει να προκηρύξει επίσης διαγωνισμό.

Εν τούτοις οι προμήθειες αμυντικού υλικού που προστατεύονται από το Αρ.296 εναπόκειται στην ερμηνεία που θα δώσει κάθε κράτος καθώς:

  1. Η έννοια των «ζωτικών συμφερόντων ασφάλειας» είναι ασαφής και διαφορετική για κάθε κράτος. Πράγματι ένα κράτος που αντιμετωπίζει απειλή μπορεί να θεωρήσει ζωτικό συμφέρον ασφαλείας την ενίσχυση της αμυντικής του βιομηχανίας. Αυτή η θέση ισχύει ακόμη και για κράτη όπως η Γαλλία και η Γερμανία που κάνουν χρήση αυτού του συγκεκριμένου άρθρου για να προμηθεύονται αεροσκάφη απ’ ευθείας από τη Dassault και την EADS αντίστοιχα, άρματα από τη GIAT/Nexter και την Kraus-Maffei αντίστοιχα κ.ο.κ. Επίσης για κράτη όπως η Ελλάδα που δεν έχουν υπερπόντιες δυνατότητες, έχουν περιορισμένες αεροπορικές χερσαίες και ναυτικές δυνάμεις και ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν απειλές, μπορούν να εντάξουν το θέμα της συντήρησης και επισκευής των οπλικών τους συστημάτων στο πλαίσιο των ζωτικών συμφερόντων για λόγους όπως: 1ον. Αν η συντήρηση των πτητικών μέσων ανατεθεί σε αλλοδαπή εταιρεία και ενδιάμεσα υπάρξει κρίση τότε η αλλοδαπή εταιρεία δεν μπορεί να υποβληθεί στις συνθήκες οικονομίας πολέμου και επιστράτευσης του εν λόγου κράτους, οπότε το τελευταίο δεν θα μπορεί να επικαλεστεί προτεραιότητα στην υλοποίηση της σύμβασης και στη συντήρηση των πτητικών της μέσων ακόμη και μέσω κανιβαλισμού ή 24ωρης βάρδιας όπως συνέβη για την ΕΑΒ στην περίπτωση των Ιμίων. Πέραν αυτού, και ιδιαίτερα για την Ελλάδα, η απώλεια της εγχώριας ικανότητας συντήρησης των πτητικών μέσων της Π.Α. θα δημιουργήσει δομικό πρόβλημα στο αξιόμαχο της Π.Α. διότι ακόμη και αν μελλοντικά αποφασίσει να επαναφέρει τη συντήρηση σε εγχώριο εργολάβο, η χώρα θα έχει ήδη απολέσει την εγχώρια βιομηχανική υποδομή. 2ον. Επανερχόμενοι στη συντήρηση των πτητικών μέσων της Π.Α. αν αυτή δοθεί είτε βάσει της Κοινοτικής Οδηγίας είτε μελλοντικών διατάξεων ευρωπαϊκών οργανισμών σε φορέα ξένης χώρας, θα γίνει γνωστό το ποσοστό των αεροσκαφών υπό επισκευή με αποτέλεσμα ο εχθρός να ανάγει το ποσοστό των αεροσκαφών που είναι σε ετοιμότητα. 3ον. Κατά τη διάρκεια πολεμικών επιχειρήσεων η συνεχής τροφοδοσία των μαχόμενων δυνάμεων με «αναλώσιμο» υλικό (πυρομαχικά, μπαταρίες, οπλισμός, διόπτρες, ασύρματοι κλπ…) καθώς και η συντήρηση και επισκευές είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση της ορμής των επιχειρήσεων. Ως εκ τούτου έχει μεγάλη σημασία η ύπαρξη μιας ευημερούσης εθνικής αμυντικής βιομηχανίας για την Ελλάδα. Σε περίπτωση λοιπόν που καταργηθεί το Αρ.296, το κράτος δεν θα μπορεί να προμηθεύεται απ’ ευθείας από τις ελληνικές βιομηχανίες ούτε να ζητά αντισταθμιστικά ωφελήματα με αποτέλεσμα να αποσαρθρωθεί η εθνική βιομηχανική υποδομή (EDTIB – European Defense Technological and Industrial Base όπως την αποκαλεί η EDA) κάτι που θα έχει τραγικές συνέπειες στην περίπτωση σύγκρουσης με την Τουρκία.
  2. Οι νέες απειλές και τεχνολογίες έχουν καταστήσει ασαφή τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στη στρατιωτική και τη μη στρατιωτική ασφάλεια. Για το λόγο αυτό, είναι ακόμη πιο πολύπλοκη η λήψη της απόφασης σχετικά με το τι είναι «άμυνα» και τι είναι «ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια». Η σύσταση 752 της Ολομέλειας της ΔΕΕ προτείνει την αλλαγή του Αρ. 296/TEC, και η σύσταση 769/6.12.2005 προτείνει μεταβολές στον πίνακα των υλικών που αφορούν στο Αρ.296/TEC, και την υιοθέτηση του Κώδικα Συμπεριφοράς. Ωστόσο, η αμυντική πολιτική δεν είναι κοινοτική πολιτική και δεν είναι αρμοδιότητα της Επιτροπής να προσδιορίζει τα ζωτικά συμφέροντα ασφάλειας των κρατών μελών ούτε να προσδιορίσει εκ των προτέρων ποια σύμβαση προμηθειών στον τομέα της άμυνας μπορεί να εξαιρεθεί.

Η Επιτροπή μπορεί βεβαίως να προτείνει όσο θέλει την κατάργηση του Αρ.296 και την αναθεώρηση του καταλόγου του 1958 που εμπεριέχει το πολεμικό υλικό προκειμένου να εφαρμόσει συνθήκες ελεύθερης αγοράς και στο πολεμικό υλικό. Ωστόσο, η αναθεώρηση αυτή, όπως και η κατάργηση του Αρ.296 θα είναι μια ενέργεια πιθανότατα πολιτικά ατελέσφορη, διότι απαιτεί ομοφωνία, και κάθε κυβέρνηση θα σταθμίσει το εσωτερικό και εξωτερικό της πολιτικό περιβάλλον. Αυτό στην πραγματικότητα δεν το θέλουν ούτε τα κράτη της ΕΕ που είναι πρωτοπόρα στην παραγωγή αμυντικού υλικού (Γαλλία και Γερμανία λ.χ.) διότι είναι πάγιά τους πολιτική να προμηθεύουν τις ένοπλες δυνάμεις τους με υλικό που παράγουν εγχώρια, διότι προστατεύουν λυσσαλέα την βιομηχανία τους, την τεχνολογία τους και την διατήρηση των θέσεων εργασίας. Ο χειρότερος δε εφιάλτης τους είναι να δουν τον αμερικανικό ανταγωνισμό στα εξοπλιστικά τους προγράμματα, και το Αρ.296 τους προστατεύει ειδικά από τον ανταγωνισμό εκτός Ευρώπης.

Κατά συνέπεια λοιπόν όσο τα κράτη μέλη δεν αναθέτουν την εξωτερική και αμυντική τους πολιτική στις Βρυξέλλες σαν μια ΚΕΠΠΑ, τύπου «Ομοσπονδιακής Άμυνας» όπως ισχύει σήμερα στις ΗΠΑ, (όσο λόγου χάρη άλλα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να συνδράμουν στην π.χ. αναχαίτιση τον Τουρκικών α/φών, η να συνδράμουν με δυνατότητες προβολής ισχύος σε μια πιθανή επίθεση κατά της Κύπρου ή της Ελλάδος κλπ…) δεν είναι δυνατό οι Βρυξέλλες να καθορίζουν τι αποτελεί ζωτικό συμφέρον άμυνας για τα κράτη μέλη, και ειδικά για την Ελλάδα, και ασφαλώς ούτε να επιβάλλουν «Ευρωπαϊκούς Κανονισμούς Αμυντικών Προμηθειών και Υπηρεσιών».

Ειδικότερα για την Ελλάδα, και υπό το πρίσμα των προαναφερθέντων, η ανάθεση λόγου χάρη της συντήρησης αεροσκαφών μέσω διεθνούς διαγωνισμού στο εξωτερικό ισοδυναμεί με εκχώρηση μέρους της άμυνας της χώρας (εθνικού κυριαρχικού δικαιώματος) σε αλλοδαπό φορέα. Επίσης σε έναν διεθνή διαγωνισμό πώς είναι δυνατόν να αποκλειστεί η συμμετοχή της τουρκικής αεροπορικής βιομηχανίας ΤΑΙ; Τι θα συμβεί λοιπόν αν η ΤΑΙ βρεθεί να είναι ο μειοδότης; Θα δώσουμε τα ελληνικά F-16 να συντηρούνται στην Τουρκία;

Το παραπάνω σενάριο μπορούμε να το επεκτείνουμε και στις προμήθειες αμυντικού υλικού: Αν καταργηθεί το Αρ.296 και επομένως αναγκαστούμε πλέον να προμηθευόμαστε αμυντικό υλικό μέσω διαγωνισμού, τι θα γίνει στην περίπτωση που προκηρυχθεί μειοδοτικός διαγωνισμός για μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τότε βρεθεί να είναι μειοδότης η ΤΑΙ; Θα προμηθευτούμε τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη από την Τουρκία;

Εν κατακλείδι το Αρ.296/TEC αποτελεί ισχυρή ασπίδα προστασίας για την ελληνική αμυντική βιομηχανία και η Ελλάδα πρέπει να είναι υπέρμαχος της διατήρησής του και ασφαλώς χρησιμοποίησής του προκειμένου να αναθέτει στην ελληνική αμυντική βιομηχανία προγράμματα ανάπτυξης και παραγωγής οπλικών συστημάτων που θα εξοπλίζουν τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.

Δρ. Αίθων Ναρλής

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: